FOTOART - ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ - ΤΕΧΝΕΣ
FOTOART - ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ
FOTOART - ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

φωτογραφία στον κινηματογράφο

αισθητική και αφήγηση
του Γιάννη Φραγκούλη*

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Φωτογραφία info.gr Τα πάντα για τη φωτογραφία

Σε αυτή την εργασία θα προσπαθήσουμε να ερευνήσουμε τις αφηγηματικές και αισθητικές μεθόδους της φωτογραφίας στον κινηματογράφο, όπως και τις ομοιότητες και διαφορές της με τη στατική φωτογραφία για να μπορέσει ο αναγνώστης να κατανοήσει την αφηγηματικότητα που η φωτογραφία εδραιώνει στην κινηματογραφική τέχνη.

Πολύ συχνά, βλέποντας μια ταινία, παρατηρούμε μια πολύ καλή φωτογράφηση η οποία, πολλές φορές, δεν έχει να κάνει με την αφήγηση της ταινίας, με άλλα λόγια η εκφραστική δύναμη της φωτογραφίας τραβά την προσοχή του θεατή απ’την κατανόηση του ίδιου του μηνύματος. Η φωτογραφία, όπως και η μουσική, θα πρέπει να υποστηρίζουν την κινηματογραφική αφήγηση και να μην την υπερκαλύπτουν. Αν συμβεί το αντίθετο έχουμε μια σειρά από πλάνων που θα μπορούσαν κάλλιστα να ήταν μια έκθεση φωτογραφίας σε μια γκαλερί, σε ένα μουσείο ή στο διαδίκτυο, όχι μια νοηματική συνέχεια σε ένα ολοκληρωμένο και εναρμονισμένο έργο. Η αισθητική της φωτογράφησης θα πρέπει να είναι ενταγμένη στη γενικότερη αισθητική της ταινίας, στο στιλ που θέλει το κινηματογραφικό έργο να δείξει.

Θα αναφέρουμε ένα παράδειγμα. Ο Τζόν Κασαβέτης, Ελληνοαμερικάνος σκηνοθέτης, θεωρείται και είναι ο πατέρας του αμερικάνικου αντεργκράουντ κινηματογράφου. Την εποχή που ο Κασαβέτης γύρναγε τις ταινίες του ήταν αδιανόητο το κούνημα της μηχανής, η κάμερα στον ώμο, το λίγο φλου πλάνο. Όλα αυτά θεωρούνταν σα μια ατέλεια και, γενικά, σαν ένα μειονέκτημα της ταινίας. Αν παρατηρήσει κανείς όμως τις ταινίες του Κασαβέτη, τότε θα δει ότι αυτή η τεχνική φωτογράφησης ήταν πλήρως ενταγμένη στο αφηγηματικό του στιλ. Ήθελε να φαίνεται ότι αποτυπώνει την πραγματικότητα, ότι είναι κάτι σαν ένα ντοκιμαντέρ, όντας ουσιαστικά μια μυθοπλαστική ταινία, μια αφήγηση φτιαγμένη και δομημένη αποκλειστικά και μόνο απ’τον ίδιο. Αργότερα αυτό το στιλ έγινε εμπορικό και εντάχτηκε πλήρως στο αμερικάνικο σύστημα κινηματογράφησης, δίνοντας μας έργα μεγάλων Αμερικάνων σκηνοθετών όπως είναι ο Τζιμ Τζάρμους και ο Χάλ Χάρτλεϊ.

Για να δούμε τα θετικά και τα αρνητικά σημεία, τις παγίδες και τις υπερβολές θα πρέπει να αναλύσουμε την αφήγηση της φωτογραφίας, ξεκινώντας απ’την αφήγηση που μια στατική φωτογραφία εδραιώνει, φτάνοντας στην αλληλουχία των πλάνων, στη σεκάνς, και από εκεί σε ολόκληρο το φιλμικό έργο. Θα είναι απαραίτητο λοιπόν να κάνουμε μια δομική ανάλυση του φωτογραφικού κειμένου, λαμβάνοντας υπόψη μας, σε τελική ανάλυση το φιλμικό κείμενο ολοκληρωμένο. Για αυτό το λόγο θα χρειαστούμε να έχουμε ένα παράδειγμα-αναφορά στο οποίο θα μπορούμε να ανατρέχουμε ανά πάσα στιγμή. Θα αναλύσουμε, λοιπόν, μια ταινία ευρείας κυκλοφορίας που έχει καλλιτεχνικές αρετές και που θα μας δώσει την ευκαιρία να κάνουμε μια βαθιά δομική ανάλυση.

Τα συμπεράσματα αυτά θα μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με την περίπτωση, και σε άλλα φιλμικά κείμενα, σε άλλες ταινίες, στιλ, σχολές και ρεύματα. Τα εργαλεία της ανάλυσής μας θα είναι τα ίδια και για οποιαδήποτε ανάλυση θα επιχειρήσουμε στο μέλλον, κάνοντας τις σχετικές τροποποιήσεις ανά περίπτωση. Βασικό λοιπόν εργαλείο μας θα είναι η βιβλιογραφία η οποία θα παρατίθεται και θα είναι διαθέσιμη στον αναγνώστη αν θέλει να ψάξει και να διαβάσει περισσότερα για αυτό το θέμα. Το ζητούμενο είναι στο τέλος ο αναγνώστης να μπορεί να αναλύει, με όρους αισθητικής και νοηματικής, ένα οποιοδήποτε φιλμικό κείμενο, για αυτό το κείμενο αυτής της εργασίας θα είναι όσο πιο απλό γίνεται εξηγώντας τους εξειδικευμένους όρους όπου χρειάζεται.

*Ο Γιάννης Φραγκούλης είναι κριτικός και θεωρητικός του κινηματογράφου, εκδότης του περιοδικού «Επικοινωνία και Κινηματογράφος» και αρχισυντάκτης του www.cinemainfo.gr

ΑΡΘΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΤΗ ΤΕΧΝΗ

ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟ

HOME GALLERY ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΕΧΝΙΚΗ ΑΡΘΡΑ ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΤΕΧΝΕΣ INTERNET ΑΓΟΡΑ ΑΓΓΕΛΙΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ BACK

FOTOART - ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ © FOTOART ALL RIGHTS RESERVED